NASA açıkladı: Mars'ta daha önce görülmemiş mineral keşfedildi
Mars'ın antik sülfat yataklarında daha önce hiç tanımlanmamış olabilecek bir demir sülfat minerali tespit edildi. Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırma, milyarlarca yıllık kayaçların içinde saklı kalan bu mineralin gezegenin jeolojik ve kimyasal tarihine dair önemli ipuçları barındırdığını ortaya koyuyor.
SETI Enstitüsü ve NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nden Dr. Janice Bishop liderliğinde yürütülen çalışma, laboratuvar deneyleri ile yörüngeden toplanan gözlem verilerini bir araya getirdi.
Araştırmacılar, güneş sisteminin en büyük kanyon sistemlerinden biri olan Valles Marineris çevresindeki iki bölgeye odaklandı: Aram Chaos ve Juventae Platosu.
MİLYARLARCA YILLIK SU İZLERİ YOL GÖSTERDİ
Juventae Platosu'nda bilim insanları, akan sularla oyulmuş antik kanalların izlerine rastladı.
Sülfatlı suların yavaş yavaş buharlaşmasıyla oluştuğu düşünülen bu bölgede mineral katmanları hem bazaltik malzemelerin üstünde hem de altında konumlanıyor.
Su kanallarının bıraktığı izler, minerallerin önce çökeldiğine, ardından lav ya da volkanik kül kaynaklı ısıya maruz kaldığına işaret ediyor.
Aram Chaos'ta ise tablo benzer bir hikâyeyi anlatıyor. Antik bir krater içinde oluşan bu kaotik arazide en üst katmanlarda çok sulu sülfatlar, altlarında ise tek sulu sülfatlar ve ferrik hidroksisülfat yer alıyor.
Minerallerin oluşma süreci laboratuvar deneyleriyle doğrulandı.
Çok sulu sülfatlar 50 derecede ısıtıldığında tek sulu forma dönüşüyor. Sıcaklık 100 derecenin üzerine çıktığında ise ferrik hidroksisülfat ortaya çıkıyor.
Yani bu mineralin oluşabilmesi için Mars yüzeyinin olağan koşullarının çok ötesinde bir sıcaklık gerekiyor; bu da jeotermik ya da volkanik ısının devreye girdiğine işaret ediyor.
NASA Ames'ten Dr. Johannes Meusburger süreci şöyle açıkladı:
Deneylerimiz, bu ferrik hidroksisülfatın yalnızca sulu ferrö sülfatlar oksijen varlığında ısıtıldığında oluştuğunu gösteriyor. Atomik yapıdaki değişiklikler çok küçük olsa da bu reaksiyon, minerallerin kızılötesi ışığı soğurma biçimini kökten değiştiriyor. Bu sayede CRISM aracıyla Mars'ta tespit edilebildi.
MARS ATMOSFERİNDE OKSİJEN OLMASI GEREK
Bahsedilen kimyasal reaksiyonun gerçekleşmesi için oksijen gerekiyor; oysa Mars'ın atmosferi büyük ölçüde karbondioksiten oluşuyor.
Araştırmacılar, gezegenin bugünkü ince atmosferinin bile bu reaksiyonu tetiklemeye ve demirin oksitlenmesine yetecek düzeyde oksijen içerdiğini vurguluyor.
YENİ BİR MİNERAL Mİ KEŞFEDİLDİ?
Bishop, ferrik hidroksisülfatın kendine özgü kristal yapısı ve termal kararlılığıyla yeni bir mineral olabileceğini söylüyor; ancak bu yeni mineralin resmi olarak tanınması için Dünya'da da bulunması gerekiyor.
Laboratuvarda oluşturulan bu madde, eşsiz kristal yapısı nedeniyle yeni bir mineral olabilir. Ancak bunun resmi olarak kabul edilebilmesi için Dünya'da da keşfedilmesi şart.
MARS'TA YAŞAM İZLEİRNE BİR ADIM DAHA
Ferrik hidroksisülfatın oluşumu, Mars yüzeyinin sıradan koşullarında mümkün değil. Bulgular, Juventae Platosu'ndaki volkanik ısı ile Aram Chaos'un altındaki jeotermik enerjinin bu dönüşümü tetiklediğine işaret ediyor.
Araştırmacılar, söz konusu sülfatların Amazonyum dönemine, yani yaklaşık 3 milyar yıldan daha kısa bir süre öncesine tarihlenebileceğini öne sürüyor.
Bu da Mars'ın sanıldığından çok daha yakın bir geçmişte bile kimyasal ve ısıl açıdan aktif kaldığına dair somut bir kanıt sunuyor; gezegenin yaşama elverişlilik potansiyeline ilişkin tartışmalara yeni bir boyut katıyor.
