Köpekbalıkları da insanlar gibi: Arkadaşları ve düşmanları varmış

Exeter Üniversitesi, Lancaster Üniversitesi, Fiji Köpekbalığı Laboratuvarı ve Beqa Adventure Divers'ın ortaklaşa yürüttüğü araştırma, Fiji'deki Köpekbalığı Resifi Deniz Rezervi'nde altı yıl boyunca 184 boğa köpekbalığının izlenmesiyle tamamlandı.

KÖPEK BALIKALRI ARKADAŞ SEÇİYOR

Bilim insanları, bu köpekbalıklarının rastgele bir arada bulunmadığını, aksine belirli bireylerle zaman geçirmeyi tercih ederken bazılarından özellikle uzak durduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar bu davranış biçimini "aktif sosyal tercih" olarak tanımladı.

Çalışmanın baş yazarı, Fiji Köpekbalığı Laboratuvarı'nın kurucusu Natasha D. Marosi, bulguları çarpıcı bir benzetmeyle özetledi:

İnsanlar olarak biz de yakın arkadaşlardan sıradan tanıdıklara uzanan çeşitli ilişkiler kurarız; aynı zamanda bazı insanlardan da aktif biçimde kaçınırız. Boğa köpekbalıkları da benzer şeyler yapıyor.

Bilim insanları, köpekbalıklarının birbirini takip etme ve yan yana yüzme gibi koordineli davranışlar sergilediğini de gözlemledi.

Araştırmacıların "lider-takipçi" davranışı olarak adlandırdığı bu örüntü, sosyal ilişkilerin olası işlevlerine dair yeni sorular doğurdu.

Animal Behaviour dergisinde yayımlanan çalışma, türün sosyal yapısını bu denli kapsamlı biçimde belgeleyen ilk uzun soluklu araştırmalar arasında yer alıyor.

YAŞ VE CİNSİYET FARKLILIKLARI

Araştırma, erişkin köpekbalıklarının sosyal ağın çekirdeğini oluşturduğunu gösterdi. Bu bireyler benzer büyüklükteki köpekbalıklarıyla daha sık bir araya geliyor ve ağ içinde en çok bağlantıya sahip grubu oluşturuyordu.

Hem erkek hem dişi köpekbalıklarının dişilerle daha fazla vakit geçirme eğilimi taşıdığı da dikkat çekici bulgular arasında yer aldı.

Erkekler ise dişilere kıyasla fiziksel olarak daha küçük olduklarından, geniş bir sosyal ağa dahil olmanın onlara önemli bir avantaj sağladığı değerlendiriliyor.

Marosi'nin ifadesiyle erkekler bu sayede büyük bireylerle yaşanabilecek agresif karşılaşmaların önüne geçiyor.

Yaşlı köpekbalıklarına gelince, tablo farklı. Köpek balıkları yaş aldıkça sosyalliğin geri plana çekildiği görülüyor. Yaşlı bireyler avlanma ve üreme konusunda yılların getirdiği beceriye sahip olduklarından geniş bir ağa ihtiyaç duymuyor.

Genç köpekbalıklarının ise rezervi nadiren ziyaret ettiği belirtildi. Bu hayvanlar kıyı habitatlarını ve nehir sistemlerini tercih ediyor; araştırmacılar bunun başlıca nedeninin yetişkin köpekbalıklarından kaçınma ihtiyacı olduğunu düşünüyor.

Buna karşın rezerve uğrayan "cesur" birkaç genç bireyin yetişkin köpekbalıklarıyla sosyal bağ kurduğu ve bu yetişkinlerin ağa dahil olma ile sosyal öğrenme süreçlerinde bir tür kolaylaştırıcı rol üstlendiği gözlemlendi.

Exeter Üniversitesi Hayvan Davranışı Araştırma Merkezi'nden Prof. Darren Croft, bulguların türün yaygın algısını kökten sarstığını vurguladı:

Köpekbalıklarına dair yerleşik kanıların aksine, bu araştırma onların oldukça zengin ve karmaşık bir sosyal hayat sürdürdüğünü gösteriyor.

Besin bulmak, potansiyel eş aramak, çatışmadan kaçınmak gibi pek çok konuda sosyalliğin bu hayvanlar için işlevsel bir araç olduğunu düşünüyoruz.